Besturingsmodel deel 1
Besturingsmodel in 4 lagen en een paspoort
Acht AI-agents werken mee in ons bedrijf. Ze schrijven, onderzoeken en helpen klanten. Deze week leggen we vast hoe we die ploeg aansturen. Het antwoord telt vier lagen en per agent een paspoort.
Een ploeg vraagt om sturing
Jurriën Kerstholt en ik bouwen een productbedrijf met AI-collega’s. Voor we het doorhebben, telt ons team acht agents. De een schrijft teksten, de ander onderzoekt de markt, een derde beantwoordt vragen op de site van minagi. Elke agent levert werk op. Wie bepaalt wat ze weten, wat ze doen en wanneer wij het stuur overnemen?
Een klant ziet in de chat een vriendelijk antwoord. Daarachter zit een keten van keuzes over kennis, regels, rechten en verantwoordelijkheid. Die keten noemen wij ons besturingsmodel.
Het model als restaurantketen
Een restaurantketen maakt het concreet. Het receptenboek geldt in elke vestiging: dat is de Brain. De keuken met huisregels en controle bij de uitgifte is de Harness. De kok is het taalmodel. Fornuis, messen en oven zijn de Tools. Het paspoort is het personeelsdossier van elke kok, met zijn taak, zijn bevoegdheden en de chef die hem aanstuurt.
Vier lagen, de mens beslist. Bovenaan de oprichters, daaronder Company brain, Harness, LLM en Tools. Het agentpaspoort loopt langs alle lagen. Bovenaan staan Jurriën en ik. Wij beslissen. Daaronder volgen de lagen, van kennis tot gereedschap.
Visual: vierlagne besturingsmodel.
Laag 1: de Brain
De Brain bevat alles wat we besluiten, leren en afspreken: productdata, huisstijl, werkwijzen en skills. Elke agent leest uit dezelfde bron. Zo sluit elk antwoord aan op onze besluiten. De Brain levert kennis, het uitvoeren hoort bij de andere lagen.
Bij ons is het een map in Drive vol markdownbestanden. Dat zijn gewone tekstbestanden met een paar simpele opmaaktekens, prettig leesbaar voor mens en model. Bovenaan staat decisions.md, ons besluitenlog. Elk besluit staat erin met datum en reden, en dit log wint van elk ander bestand. Een inbox vangt nieuw materiaal op. Met brain.html doorzoeken we de hele map op trefwoord.
Laag 2: de Harness
Harness betekent letterlijk tuig. Het is de software rond een model. De Harness verbindt het model met de Brain, het gereedschap en onze huisregels. Hij regelt de werklus, het werkgeheugen, de taakvoortgang en de controle, en hij bewaakt de grenzen in code. Zijn kennis haalt hij uit de Brain.
Een instructiebestand als AGENTS.md vertelt elke agent wat hij leest, wat hij schrijft en waar. Dezelfde basisregels gelden in elke omgeving. De technische inrichting stemmen we af op het model en de taak.
Laag 3: het taalmodel
Het taalmodel begrijpt, redeneert, schrijft en kiest de volgende stap. Het is het krachtigste onderdeel en tegelijk het makkelijkst te vervangen. Elke sessie start blanco. Geheugen en grenzen komen uit de andere lagen.
Wij zetten Claude, GPT en Gemini naast elkaar in, verdeeld over drie treden: licht, werkpaard en top. De keuze per agent volgt de foutkosten. Wat kost een vergissing van deze agent? Hoe hoger die prijs, hoe zwaarder het model en hoe strenger de controle.
Laag 4: de Tools
Tools zijn de handen van een agent. Via koppelingen leest en schrijft een model in echte systemen: Drive, Gmail, MailerLite en Higgsfield voor beeld en video. De meeste koppelingen lopen via MCP, een vaste standaard waarmee agents de toegangspoort van een systeem gebruiken. Elke koppeling is een recht. Een agent krijgt precies de koppelingen die zijn taak vraagt. Model en Harness bepalen wanneer het gereedschap in actie komt.
Het paspoort
Het idee voor het agentpaspoort komt van Job van den Berg van ai.nl. Het paspoort beschrijft wat er draait. Per agent zie je in één oogopslag de taak, het model en de hosting, de databronnen, de rechten, de eigenaar, de foutkosten, de trede en het domein. Ook het moment waarop een mens overneemt staat erin, net als aan wie de agent rapporteert. Elk paspoort draagt een nummer, een fase en de data van aanmaak en laatste wijziging.
Drie spelregels houden het register actueel. Een agent draait pas in productie met een paspoort. Wie het model, de prompt, de rechten of een databron wijzigt, past eerst het paspoort aan. Elk kwartaal volgt een review. Het paspoort legt de afspraken vast, de Harness vertaalt ze naar technische grenzen.
Mira aan het werk
Mira beantwoordt vragen op de site van minagi. Een bezoeker vraagt naar het materiaal van de timer. De chatomgeving ontvangt de vraag en haalt Mira’s instructies en productkennis op. Haar paspoort noemt de bronnen die ze raadpleegt en de handelingen die bij haar rol horen.
Visual: Mira stuurt onze agents aan en neemt de klantenservice voor haar rekening.
De Brain levert de feiten. Het taalmodel giet ze in een helder antwoord, in Mira’s toon. De Harness geeft haar leesrechten op twee kennisbestanden en toegang tot MailerLite voor e-mailadressen. Na twintig berichten sluit het gesprek. Die grens zit in de software.
Valt een vraag buiten haar kennisbank, dan wijst Mira de weg naar het contactformulier. Daar nemen wij het over. Keert dezelfde vraag terug, dan landt er een voorstel voor aanvulling in onze inbox. In de vrijdagronde beoordelen we de voorstellen en verwerken we de beste. De chatomgeving ververst de kennisbank elke tien minuten. Het volgende gesprek profiteert direct.
Zo maakt elke klantvraag het bedrijf slimmer. Jurriën en ik verzorgen de bron, beoordelen voorstellen en bepalen de speelruimte. De agent werkt binnen die inrichting. Hoe zelfstandiger onze AI-collega’s werken, hoe zwaarder ons eigen vak als oprichter telt: organiseren.
Vier lessen voor wie zelf agents inzet
Leg de bedrijfskennis vast in één gedeelde bron en geef elke agent toegang tot het deel dat bij zijn taak hoort. Geef elke agent een paspoort met taak, model, databronnen, rechten en eigenaar, plus het moment waarop een mens overneemt. Dwing bevoegdheden af in software, met toegangsrechten, gebruikslimieten en verplichte goedkeuring. Behandel terugkerende klantvragen als signaal: vul de bron aan en laat de volgende klant profiteren.
Volgende week: de zes stappen waarmee je dit model bouwt, en hoe het uitgroeit tot een organigram met tientallen agents.